حادثه، بحران: لحظه‌ای تامل…

زلزله یا لغزش لایه‌های درونی زمین، از جمله اتفاقاتی‌است که گاه و بیگاه در محیط زندگی ما رخ می‌دهد. اگر بیاد داشته باشیم که ما در این کره میهمان‌یم و اکوسیستم این کره خاکی وسیع تر از توانایی‌های ماست (۱)، از وقوع این اتفاقات نمی‌توانیم به کسی یا چیزی خرده بگیریم.

زلزله عصر شنبه در منطقه آذربایجان، بیش از هر چیز من رو یاد زلزله بم و تالمات روحی‌ای که بعد از سفر به شهر بم داشتم، انداخت. چهره‌های بهت زده، گریان و سرگردان مردم، فارغ از اینکه قبلا اونها رو دیده باشم و یا بشناسمشون، درد آوره. مهم نیست ایرانی و مسلمان باشند یا نه. انسانند و درد یک انسان، هنگامی‌که متاثر از نیروهای خارج از اراده‌اش باشه، به قدر کافی درآوره. تسلیت به بازماندگان کمترین کاری ایست که می‌توان ابراز داشت.

در این بین چیزی که این حادثه رو از مابقی حوادث این دوره متفاوت میکنه، احساس مسئولیت نسبت به کسانی که با من در یک جغرافیای سیاسی زندگی می‌کنند. همچنین:

۱) با توجه به ایرادهای اساسی‌ای ( اینجا + و  اینجا +) که به عملکرد صدا و سیما برای پوشش این فاجعه در جامعه مطرح شده، اگر شبکه استانی تبریز رو در موازی با شبکه های ملی پیگیری کنید با دو سطح متفاوت از حادثه (به بیان شبکه‌های ملی) یا فاجعه (به بیان شبکه سهند) روبرو می‌شید. واقعا نمی‌فهمم اطلاع جامعه از یک اتفاق، اینقدر باید متاثر از تصمیمات سیاسی باشه. یعنی اگر برای این اتفاق در کل کشور عزای عمومی اعلام میشد، شبکه‌های ملی باز هم فقط در اخبارهای منظم روزانه به اطلاع رسانی در مورد حادثه می‌پرداختند؟

۲) شاید خیلی از دوستان با من موافق نباشند، ولی به نظر من بعد از اتفاقات سیاسی / اجتماعی انتخابات ۸۸، همبستگی یک‌دلانه برای یک هدف عمومی در جامعه، مدتهاست که بین ایرانی‌ها بروز نکرده بود. علی‌رغم موارد مطرح شده در بند بالا، اطلاع طبقه متوسط جامعه ایرانی از این حادثه، که اغلب از طریق اینترنت صورت گرفته، به نحو جالبی در تنوع کمک‌ها نمود پیدا کرده است. مثلا ابتکار سایت خرید گروهی نت‌برگ در جمع آوری کمک‌های مردمی و یا کمک حضوری اعضای انجمن Patrol.ir با استفاده از ماشین‌های شخصی مناسب جهت ارتباط با روستاهای صعب العبور (دو دفرانسیل) مناطق حادثه دیده و یا راه‌اندازی یک سایت ساده برای اطلاع از روش‌های کمک‌رسانی. فکر می‌کنم باید به این تحولات امیدوار باشیم، که تونستیم با استفاده از تکنولوژی‌هایی که در بوجود آوردنشون نقشی نداشتیم، برای مشکلات جامعه‌مون راه‌حل های جدید خلق کنیم. در کنار اینها یادمان باشد که استفاده از تکنولوژی‌های ارتباطی جدید چقدر در دستگاههای دولتی و عمومی مهجور واقع شده است.

۳) در مصاحبه شبکه استانی سهند، موضوع جالبی عنوان شد که بازگویی‌اش خالی از لطف نیست. یکی از حاضرین در مناطق حادثه، یک نمونه از بی‌نظمی‌های مناطق رو (که چندان هم غریب نیست)، عدم اطلاع‌رسانی منسجم و مدبرانه، به مردمی که برای کمک با ماشین‌های شخصی به منطقه اومده بودند، عنوان می‌کرد. اینکه داوطلبان کمک‌رسانی، با توجه به گستردگی منطقه خسارت دیده و نا آشنایی آنها به راههای مواصلاتی به روستاها، کمکهای غیرنقدی رو به اولین روستایی که ببینند می‌رسونند و بسیار محتمله که اولین روستا با انباشت کمک‌های مردمی روبرو بشه و روستاهای دورافتاده از حداقل‌های ممکن هم بهره‌مند نشود. اینکه توی اون وضع نمیشه به داوطلبان آموزش‌های اولیه رو داد و به دلیل ذات نامنظم کمک‌های مردمی، تنظیم دستورالعمل برای اون سخته، نباید باعث بشه که در شرایط بحران، سومدیریت منابع هم به سادگی بپذیریم. راه حلی که فی‌البداهه به ذهنم رسید، طراحی یک نرم افزار موبایل تحت جاوا است که علاوه بر داشتن نقشه منطقه، امکان تقسیم‌بندی و ارجاع عادلانه کمک‌ها به همه نواحی رو فراهم کنه. صد البته بروزرسانی با پیامک و شناسه‌دار کردن کمک‌ها هم منفعت سرشاری داره که به مرور می‌تونه در سیستم دیده بشه. ناگفته پیداست، این کار باید در زمان قبل از حادثه و با استفاده از تجربیات امدادگران سازمان هلال احمر طراحی بشه، که تا حالا این اتفاق نیفتاده و به نظر من نباید منتظرش بمونیم .

زلزله آذربایجان شرقی - مرداد 91

۴) معاون اول رییس جمهور، در صحبت‌هایی که مشخصه کاملا احساسی بیان شده و تدبر در اون نیست، در پاسخ به سوال گزارش‎گر سمج شبکه استانی سهند، در خصوص  فرا رسیدن سرما تا دو ماه آینده در مناطق حادثه دیده و مشکل سرپناه آوارگان، عنوان میکنه “از دو روز دیگه کار نوسازی مناطق آسیب دیده رو آغاز می‌کنند”. نمی دونم چرا با شنیدن حرف این مقام، به یاد گریه امیرکبیر در خصوص مرگ روستا زاده‌های دوره خودش به دلیل واکسینه نشدن می‌افتم. اوج قضیه اونجاست که امیرکبیر میگه مسئول مرگ اون بچه مدیرانی هستند که نتونستند به جهل والدین اونها غلبه کنند.

رئیس محترم، شما که میگی از دو روز دیگه کار بازسازی رو شروع می‌کنید، به این فکر نمی‌کنید که شاید خیلی از مرگ و میری که در اثر حادثه بوجود اومده بخاطر عدم آگاهی مردم در استفاده صحیح از مصالح ساختمانی مناسب و استانداردهای ساخت ساز، در کشوری که روی کمربند زلزله قرار داره؟ اینکه دیوار آجری یک خونه خراب شده روی سر ساکنانش و آجرهاش سالم موندن یعنی چی؟ یعنی اینکه در اون دیوار نباید آجر استفاده می‌شد. از دو روز دیگه بازسازی رو با همون آجر و همون دیوار شروع می‌کنید؟ پس کارشناسی حادثه چی؟ یا شاید هم با زمین صحبت می‌کنید که دیوارهای چیده شده با وام ۲ درصد شما‌، در لرزش بعدی خراب نشه! سکوت چیز بدی نیست. اینکه قول بدید به مردم، که کشته شدن ۳۰۰ نفر در زلزله ساعت ۱۷ رو عارضه‌یابی می‌کنید چیز بدی نیست! مردم می‌فهمند. اگر هم نفهمیدند کمکشان کنید که بفهمند. که بدانند زلزله نمی‌کشد، بی‌تدبیری ماست که جان می‌گیرد.

زلزله آذربایجان شرقی- مرداد 91 -ورزقان

الان می‌گویید که از دو روز دیگر بازسازی رو شروع می‌کنید، یعنی تا ۲ روز دیگر چقدر ماشین آلات ساختمانی به منطقه وارد می‌شود؟ این حرف شما مرحم زخم نیست، دغدغه ذهنی آسیب دیده است که فرصت دو روزه شما را تا ۲ ماه تحمل می‌کند، وقتی که دید خبری نیست، می‌گوید خام‌ام کردند. در تابستان ۳۵ درجه‌ای گفتند می‌سازیم، در زمستان ۲ درجه ای خانه من، در تهران نشسته‌اند و مالیات می‌گیرند.

 ۵) خوب بود که در بازسازی نواحی آسیب دیده از توان بخش خصوصی در عارضه‌یابی و برنامه‌ریزی بهینه ساخت و ساز استفاده می‌شد. مطمئنا یک مدیر بخش خصوصی در مقابل پیشنهاد جوایز مالیاتی و قراردادهای بلندمدت عمرانی هزینه مناسب‌تری را جهت بازسازی مناطق بحران زده درخواست می‌کند( حداقل در مقابل عملیات بازسازی دو روز آینده).

۶) یکی از تفاوت‌هایی که در اتفاقات بعد از زلزله مشاهده می‌شه، حضور روحانیون برای برگزاری مراسمات کفن و دفن درگذشتگان حادثه است. در  زلزله بم (شاید به دلیل گستردگی بیشتر حادثه و تلفات) کمبود روحانیون به وضوح مشهود بود.

۷) همه می‎دانیم این اولین زلزله نبوده و آخرین زلزله هم نیست. پیشرفت من و ما یعنی آمادگی کامل‌تر برای حادثه بعدی.

 ————————————-

(۱) جالب‌تر است که بدانیم، تاثیر رفتار انسان‌ها برای وقوع یا جلوگیری از وقوع زلزله بسیار کمتر (ناچیزتر) از سایر بلایای طبیعی مانند سیل و آتش‌سوزی است.


QR Code

بازتاب

بازتاب URL برای این نوشته:
http://www.blog.nabbasi.com/1391/05/24/%d8%ad%d8%a7%d8%af%d8%ab%d9%87%d8%8c-%d8%a8%d8%ad%d8%b1%d8%a7%d9%86-%d9%84%d8%ad%d8%b8%d9%87%e2%80%8c%d8%a7%db%8c-%d8%aa%d8%a7%d9%85%d9%84/trackback/

ارسال دیدگاه